SIMP – nowy program profilaktyki raka szyjki macicy
Program profilaktyki raka szyjki macicy SIMP umożliwia wykonanie bezpłatnego testu HPV HR. Jest to najnowsza i najczulsza przesiewowa metoda wykrywania nieprawidłowości. Program skierowany jest do wszystkich kobiet w wieku 25-64 lat, które w czasie ostatnich 3 lat nie wykonywały badania cytologicznego w kierunku raka szyjki macicy. Badanie jest bezpłatne oraz nie wymaga skierowania. Program SIMP realizowany jest przez poradnię ginekologiczno-położniczą przy Centrum Medycznym Graniczna w Katowicach.
Na czym polega program SIMP?
Badanie przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy polega na wykonaniu testu HPV HR z badaniem materiału genetycznego wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Umożliwia to wykrycie wirusów HPV o wysokim ryzyku wywoływania raka szyjki macicy. Materiał do badania stanowi wymaz z szyjki macicy. Badanie wykonywane jest co 5 lat (lub częściej, jeśli wystąpią dodatkowe wskazania). Jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni (+), z tego samego pobranego materiału wykonuje się dodatkowo cytologię na podłożu płynnym (LBC).
Program SIMP oparty na wykrywaniu materiału genetycznego wirusa HPV cechuje się bardzo wysoką czułością na poziomie 96,1%. Dla porównania klasyczna cytologia wykazuje czułość na poziomie 53%, co oznacza, że w prawie połowie przypadków wynik badania jest fałszywie ujemny. Dane te stanowią niepodważalną przewagę wykrywania HPV DNA nad klasyczną cytologią szkiełkową.
Zalety badania HPV HR
Badanie HPV HR umożliwia wykrycie materiału genetycznego wirusa HPV wraz z określeniem jego typu. Wirus ten jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. Wykrycie nieprawidłowości na wczesnym etapie umożliwia prowadzenia aktywnego nadzoru oraz podejmowanie działań, które zmniejszają ryzyko wystąpienia tego nowotworu.
Test HPV HR (DNA) charakteryzuje się bardzo wysoką czułością (dużo wyższą niż cytologia klasyczna). Oznacza to dużo większą wiarygodność testu. Zaletą jest także jednorazowe pobranie wymazu z szyjki macicy, który stanowi materiał zarówno do badania materiału genetycznego wirusa HPV, ale także z tej samej próbki możliwe jest wykonanie cytologii płynnej (LBC), gdy zaistnieje taka konieczność. Cytologia płynna (LBC) wykonywana jest wtedy, gdy wynik testu HPV HR jest dodatni. Do udziału w programie profilaktyki raka szyjki macicy nie jest wymagane skierowanie. Wystarczy, że kobieta skontaktuje się z poradnią ginekologiczno-położniczą realizującą program SIMP.
Wykonałam test HPV HR – co dalej?
Po wykonaniu badania HPV HR dalsze postępowanie uzależnione jest od jego wyniku.
Istnieje kilka ścieżek postępowania:
1) Wynik testu jest prawidłowy (ujemny) – lekarz ginekolog zleci kolejne przesiewowe badanie HPV HR w określonym terminie (za 5 lat, 3 lata lub za 12 miesięcy – zależnie od wskazań).
2) Wynik testu jest nieprawidłowy (dodatni) – automatycznie z tej samej pobranej próbki wykonywana jest w laboratorium cytologia płynna (LBC). Gdy jej wynik okaże się prawidłowy, badanie należy powtórzyć za 12 miesięcy.
3) Wynik testu HPV HR oraz wynik cytologii płynnej jest nieprawidłowy – lekarz ginekolog skieruje pacjentkę na szczegółowe badanie – kolposkopię z możliwością pobrania wycinków do badania histopatologicznego.
Jak przygotować się na badanie?
Na wizytę należy wziąć ze sobą dokument tożsamości. Badania HPV HR nie należy wykonywać podczas krwawienia miesiączkowego. Przez co najmniej 4 dni przed badaniem nie należy przyjmować leków dopochwowych. Ponadto od ostatniego badania ginekologicznego i USG przezpochwowego powinien upłynąć co najmniej 1 dzień.
Rak szyjki macicy – co powinniśmy wiedzieć?
Rak szyjki macicy to jeden z najczęściej występujących nowotworów złośliwych na świecie. Każdego roku w Polsce z powodu tej choroby umiera około 1800 kobiet. Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia raka szyjki macicy jest infekcja HPV. Praktycznie w 100% przypadków tej choroby wykrywa się DNA wirusa HPV. Najczęściej jest to typ HPV-16 (53%), HPV-18 (18%), HPV-31, HPV-33, HPV-45, HPV-52 i HPV-58.
W około 90% przypadków zakażenie HPV ulega samoistnemu ustąpieniu w czasie 24-36 miesięcu. W pozostałych przypadkach zakażenie przyjmuje postać przetrwałą, które może powodować niekontrolowane podziały komórkowe, wystąpienie stanów przednowotworowych (CIN) i następnie raka szyjki macicy. Czas od zakażenia do rozwoju raka szyjki macicy wynosi około 10 lat.
Wczesne postacie raka szyjki macicy nie dają objawów, co może opóźniać jego wykrycie. Dopiero zaawansowane postacie mogą powodować objawy takie jak:
· krwawienia międzymiesiączkowe, kontaktowe lub pomenopauzalne
· upławy
· ból brzucha
· ból podczas aktywności seksualnej (dyspareunia)
· ból w okolicy krzyżowo-lędźwiowej
· obrzęki kończyn dolnych
· zaburzenia w oddawaniu moczu i stolca
W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, należy pilnie zgłosić się do lekarza.
Szczepienie przeciw HPV
Program SIMP umożliwia prowadzenie profilaktyki wtórnej, która ma na celu wykrycie nieprawidłowości na wczesnym etapie, co daje większe szanse na zahamowanie procesu chorobowego lub na wyleczenie. Istnieje także profilaktyka pierwotna raka szyjki macicy, która ma na celu zapobiegnięcie rozwoju przewlekłego zakażenia HPV. Jest to możliwe poprzez szczepienie ochronne przeciwko HPV. Aktualnie w Polsce dostępne są dwa preparaty:
Gardasil9 (chroni przez dziewięcioma onkogennymi typami wirusa HPV) oraz Cervarix (chroni przed dwoma najbardziej onkogennymi typami wirsa HPV – 16 i 18).
Szczepienie ochronne zalecane jest wszystkim osobom po ukończeniu 9. roku życia. Szczepienie jest zalecane zarówno kobietom, jak i mężczyznom. Należy mieć świadomość, że wirus HPV zwiększa ryzyko rozwoju raka szyjki macicy, ale także raka jamy ustnej, raka gardła, raka krtani, raka odbytu, raka sromu.
Szczegółowe informacje na temat profilaktyki raka szyjki macicy można uzyskać w Poradni Ginekologiczno-Położniczej działającej przy Centrum Medycznym Graniczna.
